Wikisionario:Manuaƚe de stiƚe

Da Wikisionario
Va a: navigasion, serca

Sta pàjina ła riporta na guida sul stiłe e ła formatasion da doparar co se scrive łe voxe del Wikisionario.

Òcio: el manuałe no'lxe e no'l sarà mai conpleto, parché canbiamenti e xonte i fa parte de un projeto dinamego cofà el Wikisionario.

Tìtoło[canbia]

Sta sesion ła rancura łe indicasion par uniformar i tìtołi de łe voxe.

Maiuscołe e minuscołe inte'l tìtoło[canbia]

Łe maiuscołie inte'l tìtoło łe va mese soło che co łe xe previste da l'ortografia!

Cuindi i tìtołi i va scuaxi senpre in minuscoło; fa ecesion:

  • i nòmi pròpi de robe o persone in scuaxi tute łe lengue
  • i 'nòmi in todesco, parché l'ortografia ła prevede cusì
  • i agetivi in inglexe che se riferise a popòłi, popołasion, nasion o altri toponimi, i nòmi derivai da sti agetivi, e i nòmi de łe lengue
  • i nòmi dei giorni de ła setimana e dei mexi in inglexe
  • i nòmi in fransexe che se riferise a popołasion, nasion evc.
  • e vanti cusì... ogni lengua ła ga łe so regołe.

Asenti inte'l tìtoło[canbia]

I asenti inte'l tìtoło i va mesi soło che se i xe previsti da l'ortografia!

Par l'asentasion de łe paròłe in vèneto se rimanda a łe convension de scritura. Par chealtre lengue se segue łe regołe de l'ortografia de cheła lengua spesifega: co i xe previsti i va mesi anca inte'l titoło, co invese l'ortografia no i prevede no i va mesi so'l titoło (però i va mesi so ła siłabasion e so ła pronuncia).

Òcio che in serte lengue i asénti no i xe gravi ma acuti (á, é, í, ó, ú, ý), par exenpio in spagnoło e in portoghexe.

Puntegiatura inte i tìtołi[canbia]

Xe da evitar, inte i tìtołi, i segni de puntegiatura. Co ła puntegiatura ła fa parte de l'espresion o de ła fraxe va indicà inte'l corpo de ła voxe e no inte'l tìtoło.

I acronimi i va mesi in maiuscoło sensa puntini de separasion.

Strutura de na voxe[canbia]

Parché el Wikisionario el posa èsare lexibiłe e doparabiłe xe ben che ła strutura de łe voxe ła sia omoxenea. Par farlo se dopara i modełi (pàjine speciałi che łe pol èsar incluxe in altre pàjine), che i parmete de crear sesion standard in cui va sudivixo el contegnùo de ła voxe.

Sesion che no pol mancar[canbia]

Ogni voxe ła gavaria da 'ver:

  1. Inte ła prima riga un modèl inisiałe che spesifega ła lengua, par exenpio {{-vec-}} par ła lengua vèneta, co eventualmente un parametro che spesifeghe ła variansa (pa' aprofondir varda Ajuto:Varianse)
  2. Inte ła riga soto un modèl che'l diga el tipo de paroła, par exenpio {{eo}} pa' un verbo in esperanto
  3. Inte ła tersa riga el modèl {{pn}} (che'l scrive el tìtoło in graseto) e de seguito el so xenere (m o f), se ła paroła ła ga un xenere, e el nùmaro (sing, pl, inv)
  4. Inte ła cuarta riga un portełeto # seguìo da ła definision de ła paròła. Se se vol inserir n'altra definision basta ndar a capo e xontar 'n altro portełeto
    • se nesesario ła definision ła gavarà daèsar presedua dal anbito de aplicasion

Vedemo deso in detałio sti elementi:

Lengua[canbia]

Un Wikisionario multilenguistego...

Ła prima roba da spesifegar xe ła lengua a cui ła paròła ła apartien. Anca se cuesto el xe un Wikisionario in lengua vèneta el scopo del prejeto el xe de deventar na risorsa on-line multilengua.

Par spesifegar ła lengua se dopara i modełi lenguistisi, ła cui sintasi ła xe {{-ISO-}} 'ndove che al posto de ISO va meso el còdexe ISO de ła lengua in cuestion. Vołendo se pol spesifegar anca ła variansa xontando el parametro: {{-ISO-|variansa}}.

Se ła paròła ła ga signifegai difarenti in pì lengue xe oportuno riportarle tute metindo łe lengue in ordene alfabetego, co l'ecesion del vèneto che'l va meso par primo dato che sto cuà el xe un Wikisionario in lengua vèneta. Par farlo xe sufisente xontar 'n altro modèl lenguistego e 'ndar vanti come se ła fuse na normal voxe. Inte'l caxo che'l signifegà el sia conpagno del steso termine vèneto bastarà métar un rimando a ła pàroła vèneta.

Tipi de parołe[canbia]

Par spesifegar el tipo de paroła va meso el modèl "parte del discorso", ła cui sintasi ła xe {{-tipo-}} 'ndove che al posto de tipo va meso el tipo de paroła (noun pa' un nòme, verb pa' un verb evc.)

Sto modèl el categorixa automategamente ła voxe metendoła inte ła so categoria, però par far in modo che ła vegna categorixà pułito cogna xontar el parametro de ła lengua: {{-tipo-|ISO}}, se no ła voxe ła vien categorixà infrà łe sensa còdexe lenguistego.

Se ła paròła ła pol apartegner a difarenti parti del discorso (par exenpio ła podaria èsar sia un agetivo che un nòme) xe da métar tuti i signifegai. Par farlo xe sufisente xontar el modèl "parte del discorso" tante volte cuante che ghi ne serve. Se elenca ł€ parte del discorso in ordene alfabetego, donca agetivo, avèrbio, nòme, pronòme, vèrbo...

Se ła paròła ła xe un vèrbo va spesifegà se'l xe tranxitivo, no tranxitivo o riflesivo.

Xenere e nùmaro, declinasion o paradigma[canbia]

I xeneri in vèneto i xe do: maschiłe (da indicar co m) e feminiłe (da indicar co f). Xe posibiłe che ghe sia parołe sia maschiłi che feminiłi, in chel caxo va meso m e f. Oviamente se mete el xenere soło che par łe parte del discorso che ło ga, in chealtre no'l va meso.

No tute łe lengue łe ga el xenare, serte altre invese łe ga el xenere "neutro", basta far atension e conportarse de conseguensa: se 'l ghe xe el va meso (el neutro el se indica co n), se no'l ghe xe no'l va meso.

De fianco al xenere va indicà el nùmaro. In vèneto ghe xe do nùmari: el singołare (sing) e 'l plurałe (pl). Co ła paròła ła ga ła stesa forma al singołare e al plurałe se dixe che ła xe invariante (inv). Serte lengue łe ga pì de do nùmari, par exenpio el sloven el ga el duale (dual).

Inte'l caxo dei nòmi al singołare va meso, de fianco al nùmaro un link a ła voxe al plurałe. Inte'l caxo dei agetivi va doparà el modèl {{tabs}}. ŁA cui sintasi ła xe sta cuà: {{tabs|maschiłe singołare|maschiłe plurałe|feminiłe singołare|feminiłe plurałe}}. Sto modèl el va benon par scuaxi tute łe lengue romanxe, par altre lengue se dopara altri modełi.

Definision[canbia]

Tratandose de un galepin ła definision ła xe ła parte fondamentałe de ła voxe. Łe varie definision łe va formatae inte ła forma de na lista numarà, da reałixar metindo al inisio de ogni riga el protełeto #:

  1. ...
  2. ...
  3. ...

In ogni riga va inseria na definision, curta ma conpleta, par ogni signifegà che ła paròła ła pol 'ver. Łe definision łe va mese co'l inisiałe minuscoła, sensa gnaun segno de puntegiatura a ła fine de ła definision e linkando i termini prinsipałi (basta métar ła paròła infrà parentexe cuadre). El scopo de na definision el xe de fornir el signifegà inte na spiegasion ciara e conpleta donca no ła ga da èsar masa particołarexà (no semo mia na ensiclopedia) ma gnanca masa curte (no basta métare un sinonimo).

Par paròłe che łe ga signifegai "tenisi" o spesifeghi xe posibiłe métar al inisio de ła riga un modèl de terminołoxia speciałixà che 'l indiche 'l anito in cui ła paròła ła xe doparà.

Pa' un signifegà particołare pol esar xontae da una a tre fraxe tipo, in corsivo e presedue da protełeto e asterisco #*. Ła fraxe ła pol eventualmente èsar seguia da parafraxi esplicativa no in corsivo. Exenpio
#definision
#*''exenpio'': eventuałe spiegasion del exenpio

Tute łe definision łe va dae in léngua vèneta, anca chełe de łe paròłe in altre lengue.

Par evitar dopioni łe definision de łe paròłe foreste łe pol èsar pì curte: defati basta metar un wikilink a ła tradusion in lengua vèneta.

Fonti e riferimenti[canbia]

Xe indispensabiłe citar na fonte atendibiłe par rendare pì fasiłe el controło so ła veridisità del contegnùo. Par xonta łe fonti se dopara el modèl {{-ref-}} (da métar in fondo a ła voxe, prima de łe categorie). Inte ła riga dopo se mete ła fonte (o a man o doparando {{Fonte}}) presedua da un asterisco.

Se inte ła pàjina xe tratae difarenti lengue va spesifegà a cuałe che se riferise ła fonte:
*Lengua1:
**{{fonte|prima fonte}} (notar el dopio asterisco)
**{{fonte|seconda fonte}} (na riga pa' ogni fonte)
*Lengua2: (o qualunque altra lingua)
**{{fonte|fonte}}

Modełi e sesion che se pol xontar[canbia]

Anca se no indispensabiłi xe comuncue preferibiłe che ła voxe ła gapia anca ste sesion, in sto ordene:

Siłabasion[canbia]

Ła siłabasion de ła paròła, da indicar métendo el modèl {{-hyph-}} e so ła riga dopo un punto e virgoła (;) seguio da ła siłabasion conpleta de asento e co łe siłabe divixe da ła secuensa "spasio, pipe (overo: |), spasio". Par exenpio:
{{-hyph-}}
; àl | ba | ro

Pa' un aprofondimento so łe convension e i caxi particołari varda Ajuto:Siłabasion.

Pronuncia[canbia]

Ła pronuncia de ła paròła, da indicar métendo el modèl {{-pron-}} e so ła riga dopo ła pronuncia stesa. Inte ła maxor parte dei caxi ła pronuncia ła sarà inte'l standard IPA e par inserirla xe preferibiłe doparar el modèl {{IPA}}:
{{-pron-}}
{{IPA|/'albaro/}}

Pa' un aprofondimento so łe convension e i caxi particołari varda Ajuto:Pronuncia.

Etimołoxia[canbia]

L'etimołoxia de ła paròła, da indicar métendo el modèl {{-etim-}} e so ła riga dopo l'etimołoxia stesa:
dal [[lengua]] ''[[termine in corsivo]]'', "[[tradusion]]"

Pa' un aprofondimento so łe convension e i caxi particołari varda Ajuto:Etimołoxia.

Sinonimi[canbia]

I sinonimi de ła paròła, da indicar métendo el modèl {{-syn-}} e so ła riga dopo i sinonimi presedui da un asterisco, eventualmente separai da na virgoła e, se nesesario, presedui dal nùmaro de ła definision infrà parentexe:
{{-syn-}}
* ''(1)'' [[sinonimo1]], [[sinonimo2]], [[sinonimo3]]       
* ''(2)'' [[sinonimo4]]

Contrari[canbia]

I contrari de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-ant-}}.

Derivai[canbia]

I derivai de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-der-}}.

Termini ligai[canbia]

I termini ligai a ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-rel-}}.

Varianse[canbia]

Łe varianse de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-var-}}.

Alterai[canbia]

I alterai de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-alter-}}.

Iponimi[canbia]

I iponimi de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-ipon-}}.

Iperonimi[canbia]

I iperonomi de ła paròła, da indicar cofà i sinonimi ma métendo el modèl {{-iperon-}}.

Parołe da no confondare[canbia]

Eventuałi paròłe da no confondare co ła paròła in ogeto, da indicar come i sinonimi ma métendo el modèl {{-noconf-}}

Proverbi e modi de dir[canbia]

Eventuałi proverbi e modi de dir ligai a ła paròła in ogeto, da indicar métendo el {{-prov-}} e so łe righe dopo i difarenti modi de dir inte un elenco puntà co łe espresion in corsivo e ła spiegasion no in corsivo.

Tradusion[canbia]

Ła tradusion inte łe diverse lengue de ła paròła, da indica métindo el {{trad-su}} e so łe righe dòpo łe tradusion inte un elenco puntà. Łe lengue łe va mese in ordene alfabetego e de fianco a ła tradusion va meso eventualmente el xenere (m par el maschiłe, f par el feminiłe ....). A mèẑ de le tradusion va el {{trad-mexo}} e a la fin el {{trad-xo}}. Par exenpio łe tradusion de àlbaro:
{{trad-su}}
{{t|fr|arbre|m}}
{{t|en|tree}}
{{trad-mexo}}
{{t|it|albero|m}}
{{t|de|Baum|m}}
{{trad-xo}}

Coniugasion[canbia]

Ła coniugasion o ła declinasion conpleta.

Altri projeti[canbia]

I link a altri projeti Wikimedia i va mesi a fondo pàjina dopo el {{-ref-}} e prima de łe categorie. Prima se inserise so na riga: == Altri projeti == e po so ła riga doopo se mete el modèl {{interprojeto}}.

Paròłe foreste[canbia]

Par łe parołe foreste el stiłe el xe conpagno, però al posto de łe definision va meso łe tradusion in vèneto come se łe fuse na definision. Sinonimi, contrari e vanti cusì i xe oviamente inte ła stesa lengua de ła paròła, donca so'l inglexe "home" ndarà meso "house" e no "caxa".

Termini trasferìi[canbia]

Serti termini, segnai dal modèl {{Trasferio}} i xe stai trasferi da l'ensiclopedia. Probabilmente no i xe wikifegai donca i xe da sistemar secondo łe indicasion de sto manuałe. Na volta sistemai va cavà el modèl.

Terminołoxia speciałixà[canbia]

Par spesifegar un anbito d'uxo de na paroła se dopara scuaxi senpre el modèl {{Term}}. El va meso infrà el portełeto e ła definision de ła paroła e 'l ga un parametro da spesifegar: 'l anbito. Ła sintasi ła xe sta cuà: {{Term|anbito}}.

In serti caxi spesifisi pol servir doparar sto modèl anca par indicar che chel signifegà là el ghe xe soło che inte na determinata variansa de ła lengua, vardar Ajuto:Varianse par na spiegasion pì detałià.